Centralnym elementem tej przełomowej misji jest lądownik księżycowy Lanyue (chiń. 揽月), którego nazwa oznacza "obejmujący Księżyc". Termin ten, zaczerpnięty z poematu napisanego przez Mao Zedonga w 1965 roku, symbolizuje dążenie narodu do eksploracji Wszechświata. Lądownik Lanyue, rozwijany przez Chińską Akademię Technologii Kosmicznych (CAST) pod nadzorem Chińskiej Agencji Kosmicznej ds. Załogowych Lotów Kosmicznych (CMSA), jest projektowany jako pojazd zdolny do przetransportowania dwóch astronautów na powierzchnię Księżyca i bezpiecznego powrotu na orbitę. Jego rozwój postępuje równolegle z innymi kluczowymi komponentami, takimi jak rakieta nośna Długi Marsz 10, statek kosmiczny Mengzhou, skafander Wangyu oraz łazik Tansuo.
Przebieg testu weryfikacyjnego.
W ramach systematycznych postępów programu, 6 sierpnia 2025 roku Chiny przeprowadziły przełomową weryfikację lądownika Lanyue. Test, określany jako "kompleksowa weryfikacja lądowania i startu", odbył się w wyspecjalizowanym ośrodku w Huailai, w prowincji Hebei, na północy Chin. To wydarzenie, które trwało zaledwie "niecałe 30 sekund", stanowiło pierwszy w historii Chin test lądowania i startu dla załogowego statku kosmicznego na ciele pozaziemskim, choć w warunkach symulowanych.
Ośrodek w Huailai jest największym w Azji poligonem do symulacji lądowań pozaziemskich, wcześniej wykorzystywanym do testów łazika marsjańskiego w ramach misji Tianwen-1. W celu jak najwierniejszego odwzorowania środowiska księżycowego, zastosowano system dynamicznego wsparcia z gigantycznymi, połączonymi stalowymi wieżami i linkami, które utrzymywały prototyp lądownika, symulując grawitację na poziomie jednej szóstej ziemskiej. Na ziemi, pod lądownikiem, rozłożono sztuczny teren z kamieniami i kraterami, który naśladował warunki powierzchni Księżyca, w tym jej odbijalność, co było kluczowe dla testów systemów optycznych.
Weryfikacja podsystemów i parametrów operacyjnych Wydarzenie z 6 sierpnia było weryfikacją zintegrowanego działania wielu krytycznych podsystemów lądownika. Zgodnie z oficjalnymi raportami, testy miały na celu sprawdzenie kompatybilności i wydajności systemów GNC (Guidance, Navigation, and Control) oraz napędu. GNC, kluczowy dla bezpiecznego lądowania, został poddany próbom w rzeczywistych warunkach, weryfikując zdolność lądownika do wykrywania i unikania zagrożeń na powierzchni w sposób autonomiczny. Podczas manewru, lądownik zawisł w powietrzu, aby zweryfikować dokładność obrazowania terenu i kalkulacji, a następnie rozpoczął powolne opadanie, by ostatecznie dotknąć powierzchni i natychmiast wyłączyć silniki. Ten ostatni element jest szczególnie istotny, aby zapobiec wstrząsom i odbiciom, które mogłyby uszkodzić statek.
Testowanie lądowania i startu w ramach jednej, kompleksowej próby ma głębokie implikacje inżynieryjne. Zamiast dzielić weryfikację na oddzielne etapy, chińscy inżynierowie połączyli je, co pozwoliło na sprawdzenie płynnego przejścia między fazami operacyjnymi i zintegrowane działanie systemów. Jest to świadectwo pragmatycznego i zintegrowanego podejścia do redukcji ryzyka. Taka strategia pozwala na wczesne wykrycie i eliminację potencjalnych problemów z systemami startowymi na długo przed lotem, co w programach załogowych jest kwestią najwyższej wagi. Jak podkreślają eksperci, celem jest, aby lądowanie i powrót załogi były "całkowicie niezawodne" (foolproof).
Testy naziemne są priorytetowym etapem. Jak stwierdził Wang Xiaolei z Chińskiej Korporacji Nauki i Technologii Lotniczej (CASC), „każdy test, który można przeprowadzić na ziemi, musi być zweryfikowany na ziemi”. Pomyślne ukończenie tej próby toruje drogę do produkcji docelowego modelu, po zakończeniu wszystkich niezbędnych ewaluacji.
Specyfikacja techniczna lądownika
Lądownik Lanyue, którego prototyp został poddany testom, jest projektowany do transportu dwóch taikonautów na powierzchnię Księżyca. Całkowita masa segmentu lądującego, składającego się z lądownika i jego stopnia napędowego, wynosi około 26 000 kg. Lądownik jest zasilany energią słoneczną, co odróżnia go od historycznych lądowników Apollo (LM), które polegały na bateriach, ograniczając tym samym czas pobytu na powierzchni. W porównaniu do Apollo LM, Lanyue posiada większą objętość kabiny (około
11 m3 w porównaniu do 6.7 m3) oraz redundantny układ napędowy z czterema silnikami głównymi o ciągu 7500 N każdy, w przeciwieństwie do pojedynczego silnika LM. Ta redundancja jest kluczowym elementem filozofii projektowej, mającym na celu zapewnienie bezpieczeństwa załogi w przypadku awarii pojedynczej jednostki napędowej.
Inżynierowie przywiązują dużą wagę do "zintegrowanego projektowania i lekkiej konstrukcji", aby każdy gram masy służył wielu funkcjom. To dążenie do minimalizacji wagi jest niezbędne, biorąc pod uwagę ograniczenia nośności rakiet.
Złożony plan misji i testy na powierzchni
Planowana architektura misji załogowej jest złożona i obejmuje dwa niezależne starty z Ziemi. Dwie rakiety Długi Marsz 10 wyniosą odpowiednio statek załogowy Mengzhou ("statek snu") i lądownik Lanyue na orbitę księżycową. Po dotarciu na miejsce, oba pojazdy spotkają się i zadokują, co umożliwi załodze transfer do lądownika.
Strategia lądowania lądownika Lanyue jest unikalna i stanowi hybrydę rozwiązań historycznych i współczesnych. Zgodnie z koncepcją "staged descent", lądownik wraz ze swoim stopniem napędowym rozpocznie manewr hamowania z orbity. Stopień napędowy, zawierający większość paliwa i silników do wstępnego hamowania, oddzieli się na kilka kilometrów nad powierzchnią, a następnie uderzy w nią w bezpiecznej odległości, podczas gdy sam lądownik dokończy miękkie lądowanie.
Ta architektura lądowania jest racjonalnym kompromisem, który świadomie unika skrajności. Nie jest to jednorazowy moduł, jak historyczny LM Apollo, który lądował w całości, ani w pełni odzyskiwalny pojazd, jak Starship HLS. Odrzucenie stopnia napędowego tuż nad powierzchnią pozwala na znaczną redukcję masy lądownika w kluczowej fazie, co przekłada się na większą precyzję i bezpieczeństwo. Jednocześnie, konieczność startu całego modułu lądownika z powierzchni, zamiast użycia oddzielnego członu startowego jak w programie Apollo, stawia wyższe wymagania przed silnikami i osprzętem. Jest to pragmatyczne podejście, które pozwala osiągnąć cel misji w ramach obecnych możliwości technologicznych rakiety Długi Marsz 10, bez ponoszenia ekstremalnych wyzwań związanych z pełną odzyskiwalnością.
Na powierzchni Księżyca taikonauci planują pobyt trwający około sześciu godzin, co jest porównywalne z czasem misji Apollo 11 i 12. W tym czasie będą prowadzić badania naukowe, w tym zbieranie próbek skał i regolitu.
Porównanie z Amerykańskim Programem Artemis
Pomyślny test lądownika Lanyue jest bezpośrednim sygnałem w globalnym wyścigu kosmicznym i stawia chiński program w wyraźnej kontrze do amerykańskiego programu Artemis. NASA, dążąca do powrotu na Księżyc, opiera swoje plany na dwóch kluczowych lądownikach: Starship HLS (SpaceX) i Blue Moon (Blue Origin).
Starship HLS to pojazd o olbrzymiej skali, zaprojektowany do transportu 100 000 kg ładunku lub dużej grupy astronautów. Jego kluczową cechą jest pełna odzyskiwalność, co wymaga jednak skomplikowanego procesu tankowania na orbicie. Blue Moon, planowany na misję Artemis V, ma być zdolny do przewiezienia czterech astronautów i pozostania na powierzchni do 30 dni. Analiza postępów technicznych obu stron ujawnia wyraźną rywalizację. Test Lanyue, który pomyślnie zweryfikował kluczowe manewry, odbył się w momencie, gdy podobny test dla lądownika Starship HLS, planowany na styczeń 2024 roku, wciąż był opóźniony. Ta różnica w dynamice rozwoju, gdzie Chiny demonstrują systematyczne postępy, a NASA i SpaceX mierzą się z nieprzewidzianymi wyzwaniami, jest postrzegana jako "strzał przez dziób" amerykańskiego programu. W środowisku analityków rośnie przekonanie, że Chiny mogą wylądować na Księżycu przed USA, co miałoby "ogromny wpływ" geopolityczny.
Pomyślny, kompleksowy test lądownika Lanyue, który odbył się 6 sierpnia 2025 roku, jest znaczącym krokiem naprzód w chińskim programie załogowej eksploracji Księżyca. Weryfikacja kluczowych podsystemów, w tym GNC i napędu, oraz zdolność do symulacji lądowania i startu w jednym teście, potwierdza dojrzałość technologiczną projektu i pragmatyzm w podejściu do inżynierii bezpieczeństwa.
Lądownik Lanyue reprezentuje świadomy wybór architektoniczny, który stanowi kompromis między historyczną prostotą modułu Apollo a futurystyczną, acz ryzykowną, pełną odzyskiwalnością Starship. Projekt dwupoziomowego lądowania ze sterowanym uderzeniem stopnia napędowego jest racjonalnym podejściem do optymalizacji masy i precyzji, co jest kluczowe w obliczu obecnych możliwości rakiet Długi Marsz 10.
Kolejne etapy programu Lanyue obejmą dalsze testy naziemne, w tym weryfikację termiczną i integrację oprogramowania lotu. Kampanie testowe będą prowadzone również z modułem napędowym, który nie uczestniczył w ostatniej próbie. Lądownik Lanyue pozostanie na etapie prototypu, dopóki wszystkie kryteria nie zostaną spełnione, co świadczy o ostrożności i priorytecie bezpieczeństwa załogi.
Głównym wyzwaniem pozostaje dopracowanie całego, złożonego łańcucha logistycznego misji, obejmującego dwa niezależne starty, rendezvous i dokowanie na orbicie księżycowej, a także zsynchronizowanie rozwoju wszystkich komponentów: rakiety Długi Marsz 10, statku Mengzhou, skafandrów Wangyu i łazika Tansuo. Mimo to, systematyczny postęp chińskiego programu stawia go w uprzywilejowanej pozycji w globalnym wyścigu kosmicznym, a pomyślny test Lanyue znacząco zmniejsza ryzyko realizacji misji załogowej do 2030 roku.