Kosmos

W cieniu testów rakiety SLS i statku Orion, przez wiele miesięcy – a szczególnie intensywnie w ostatnich tygodniach – astronauci misji Artemis II przechodzili jedne z najbardziej wymagających szkoleń w historii NASA. Treningi obejmowały symulacje lotu wokół Księżyca, ćwiczenia awaryjne, przygotowanie psychofizyczne oraz naukę funkcjonowania w głębokiej przestrzeni kosmicznej, gdzie pomoc z Ziemi nie zawsze będzie natychmiastowa. To właśnie te przygotowania mają zdecydować o bezpieczeństwie i powodzeniu pierwszej od pół wieku załogowej misji w okolice Księżyca.

NASA kontynuuje intensywne przygotowania do historycznej misji Artemis II, pierwszego załogowego lotu wokół Księżyca od ponad 50 lat. W lutym 2026 r. kluczowym elementem prac było przeprowadzenie testów rakiety SLS i statku Orion, symulacje procedur startowych, a także walka zespołów inżynieryjnych z problemami technicznymi – w tym wykrytymi nieszczelnościami paliwa w rakiecie. Opóźnienie startu z lutego na marzec pokazało trudności w realizacji ambitnych planów NASA, jednak agencja pozostaje zdecydowana osiągnąć sukces, testując każdy system przed ostatecznym wyniesieniem astronautów w przestrzeń kosmiczną.

Haven-1 to projekt, który coraz częściej pojawia się w dyskusjach o przyszłości lotów kosmicznych i gospodarce orbitalnej. W momencie, gdy Międzynarodowa Stacja Kosmiczna zbliża się do końca swojej planowanej eksploatacji, sektor prywatny intensywnie pracuje nad nowymi rozwiązaniami. Właśnie w tym kontekście Haven-1 jawi się jako symbol nadchodzących zmian. To nie tylko kolejna konstrukcja wysłana na orbitę, ale zapowiedź nowego modelu funkcjonowania człowieka w przestrzeni kosmicznej, opartego na komercyjnych inicjatywach, elastyczności i współpracy z różnymi podmiotami. W artykule wyjaśniamy, czym jest Haven-1, jakie cele przyświecają temu projektowi oraz jakie są najnowsze wiadomości dotyczące tej stacji.

Budowany w Chile Extremely Large Telescope, znany szerzej jako ELT, to jedno z najbardziej ambitnych przedsięwzięć naukowych XXI wieku. Ten gigantyczny teleskop astronomiczny ma nie tylko pobić wszystkie dotychczasowe rekordy wielkości, lecz przede wszystkim zrewolucjonizować nasze rozumienie Wszechświata. Dzięki ELT astronomowie będą mogli badać pierwsze galaktyki, analizować atmosfery planet pozasłonecznych, a nawet zbliżyć się do odpowiedzi na pytanie, czy jesteśmy sami we Wszechświecie. Projekt wzbudza ogromne emocje nie tylko w środowisku naukowym, lecz także wśród pasjonatów kosmosu na całym świecie, bo ELT to prawdziwe „oko ludzkości” skierowane w najdalsze zakątki nieba.

Niedawny bardzo silny rozbłysk na Słońcu spowodował, że w okolice Ziemi dotarły obłoki naładowanych cząsteczek o wielkich energiach. Niespodziewanie zarejestrował je też polski instrument GLOWS, który poleciał w kosmos cztery miesiące temu – powiedział PAP prof. Maciej Bzowski z Centrum Badań Kosmicznych PAN.

Napęd Alcubierre’a od lat rozpala wyobraźnię naukowców, futurystów i fanów science-fiction. To jedna z najbardziej niezwykłych koncepcji w fizyce teoretycznej, która sugeruje możliwość podróżowania szybciej niż światło bez łamania fundamentalnych praw Einsteina. Brzmi jak fabuła rodem ze „Star Treka”, jednak w rzeczywistości stoi za nią matematyczny model zaproponowany w 1994 roku przez meksykańskiego fizyka Miguela Alcubierre’a. Teoria ta nie polega na klasycznym przyspieszaniu statku kosmicznego, lecz na manipulacji samą strukturą czasoprzestrzeni. Choć napęd Alcubierre’a pozostaje dziś wyłącznie hipotezą, jego implikacje są tak rewolucyjne, że wciąż znajduje się w centrum badań nad przyszłością międzygwiezdnych podróży.

Samorządowcy z Wrocławia i Dolnego Śląska oraz przedstawiciele uczelni i biznesu wspólne zabiegają o lokalizację w stolicy regionu Centrum Technologicznego Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). W środę podpisano w tej sprawie list intencyjny adresowany do premiera Donalda Tuska i ESA.

Wyniesienie satelity BlueBird Block-2 na orbitę okołoziemską przez rakietę LVM3-M6 to jedno z najważniejszych wydarzeń ostatnich miesięcy w sektorze kosmicznym. Misja ta połączyła ambicje nowoczesnej telekomunikacji satelitarnej z rosnącymi możliwościami indyjskich systemów nośnych. Dla branży kosmicznej jest to nie tylko kolejny udany start, lecz także wyraźny sygnał, że technologie bezpośredniej łączności satelita–smartfon oraz współpraca międzynarodowa w kosmosie wchodzą w nową fazę rozwoju. Projekt BlueBird Block-2 jest postrzegany jako kluczowy krok w stronę globalnej, powszechnie dostępnej komunikacji, szczególnie w regionach pozbawionych klasycznej infrastruktury naziemnej.

W świecie eksploracji kosmosu od dekad dominuje jeden problem, który skutecznie ogranicza długość i skalę misji załogowych – brak grawitacji. Długotrwały pobyt astronautów na orbicie prowadzi do degradacji mięśni, utraty masy kostnej i szeregu problemów zdrowotnych, których nie da się w pełni wyeliminować nawet dzięki intensywnym ćwiczeniom. Właśnie dlatego koncepcja stacji kosmicznej ze sztuczną grawitacją od lat rozpala wyobraźnię inżynierów i naukowców. Jednym z najbardziej ambitnych projektów w tym obszarze jest wizja opracowywana przez rosyjską firmę Energa, która proponuje zupełnie nowe podejście do stałej obecności człowieka na orbicie okołoziemskiej.

Uczelnie uczestniczące w ogólnopolskiej trasie technologiczno-naukowej „IGNIS – Polska sięga gwiazd” otrzymują środki na organizację spotkań z polskim astronautą z budżetu MNiSW – podał resort nauki. Szacowany koszt całości to 6 mln zł. Umowy nie przewidują wynagrodzenia dla Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego.

Dostęp Polski do amerykańskiego systemu Wideband Global SATCOM (WGS) to jeden z najważniejszych kroków modernizacyjnych w obszarze wojskowej łączności satelitarnej od wielu lat. WGS, stanowiący trzon szerokopasmowej komunikacji państw NATO i kluczowych sojuszników USA, otwiera przed polską armią zupełnie nowe możliwości. To przede wszystkim bezpieczne kanały transmisji danych, większa odporność na zakłócenia oraz zdolność do prowadzenia operacji w czasie rzeczywistym, niezależnie od miejsca działania. Polska stała się właśnie częścią elitarnej grupy państw, które mogą korzystać z jednego z najbardziej zaawansowanych systemów komunikacyjnych na świecie.

Po miesiącach niepewności i technicznych turbulencji Boeing Starliner znów pojawia się na horyzoncie wielkich misji kosmicznych. NASA oficjalnie potwierdziła, że kolejny lot kapsuły odbędzie się w 2026 roku i będzie kluczowym sprawdzianem tego, czy program, który miał być równorzędną konkurencją dla SpaceX, w ogóle przetrwa. To misja, która zdecyduje, czy Starliner odzyska zaufanie agencji i astronautów. Oto pełna analiza zaplanowanego lotu w 2026 roku – w wersji zoptymalizowanej pod SEO, maksymalnie rzeczowej i jednocześnie przystępnej.

W świecie współczesnej astronautyki, w którym kapsuły dominują nad każdym programem załogowym i towarowym, tylko nieliczne projekty odważają się zerwać z utartym schematem. Wahadłowiec Dream Chaser firmy Sierra Space jest jednym z nich. To pojazd, który — wbrew trendom — powraca do koncepcji skrzydłowej, aerodynamicznej maszyny orbitalnej zdolnej lądować na lotniskach niczym samolot. To więcej niż tylko powrót do idei wahadłowca. To próba stworzenia pojazdu, który łączy precyzję, bezpieczeństwo i elastyczność w sposób, jakiego dotąd nie widzieliśmy.

Polska będzie w przyszłości liderem w niektórych dziedzinach przemysłu kosmicznego – powiedział PAP dyrektor Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) Josef Aschbacher. Dodał, że ESA chętnie pomoże Polsce w utworzeniu Centrum Operacji Satelitarnych.

W świecie eksploracji kosmosu pojawia się coraz więcej spektakularnych przedsięwzięć i jednym z nich jest projekt Blue Moon Mark 1 – robotyczny lądownik firmy Blue Origin, zaprojektowany w ramach współpracy z NASA w ramach programu Artemis. Choć jego głównym celem jest Księżyc, w przestrzeni medialnej pojawiają się także informacje o możliwościach przyszłego użycia w misjach marsjańskich. W tym artykule przyjrzymy się szczegółom tej sondy, jej najbliższej misji oraz jej roli w eksploracji kosmosu.

Firma SpaceX wciąż zmienia zasady gry w branży kosmicznej – od rekordowych startów rakiet, przez rozwój potężnej konstrukcji Starship, aż po nowe satelity dla sieci Starlink i współpracę z NASA. W tym artykule przyjrzymy się najnowszym wydarzeniom, które pokazują, że SpaceX nie zwalnia tempa — a w pewnych obszarach także pojawiają się wyzwania.

Zespół z Centrum Badań Kosmicznych PAN zbudował jeden z instrumentów naukowych sondy NASA IMAP, przeznaczonej do badań Słońca. To pionierska współpraca z NASA. Udział w tej misji to duża szansa, może oznaczać początek nowego rozdziału - mówi prof. Maciej Bzowski z CBK PAN.

Chiński program eksploracji Księżyca, znany jako program Chang’e, w ostatnich dekadach ewoluował od misji robotycznych i orbitalnych do ambitnych planów załogowych. Wczesne fazy programu skupiały się na misjach orbitalnych (Chang’e 1 i 2), a następnie na lądowaniach i eksploracji powierzchni przez łaziki (Chang’e 3 i 4), które przeprowadziły innowacyjne badania, w tym lądowanie po niewidocznej stronie Srebrnego Globu. Kulminacją dotychczasowych osiągnięć było pobranie i powrót próbek w ramach misji Chang’e 5 i 6, które wykazały dojrzałość technologiczną chińskiej inżynierii kosmicznej. Obecnie, program wkracza w fazę załogową, której kluczowym celem jest umieszczenie taikonautów na powierzchni Księżyca przed rokiem 2030.

Załoga misji Ax-4 z Polakiem Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim rozpoczęła na Florydzie kwarantannę przed startem na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS) – poinformowała firma Axiom Space. Odosobnienie ma zapewnić zdrowie załodze misji i astronautom, którzy już przebywają na orbicie.

Jak w warunkach kosmicznych sprawdzi się pulsometr na nadgarstek z czujnikiem opartym na nanomateriale MXene – sprawdzą naukowcy z Akademii Górniczo-Hutniczej w ramach eksperymentu "MXene in LEO", który zostanie wykonany podczas polskiej misji kosmicznej IGNIS.

3 kwietnia, minęło 100 lat od odkrycia komety C/1925 G1 (Orkisz), która została oficjalnie uznana za pierwszą kometę odkrytą przez Polaka. Na niebie wypatrzył ją krakowski astronom, Lucjan Orkisz – wówczas pracownik Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Obserwacje z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba pomagają wyjaśnić tajemniczy wybuch gwiazdy gromady, zwykle obserwowane tylko w młodszych galaktykach.